Flint Amersfoort

Vanaf de jaren vijftig werd in Amersfoort nagedacht over een nieuw gebouw voor cultuur. Gerrit Rietveld (1888-1964) maakte in 1962 een eerste schetsontwerp voor een stadsgehoorzaal op het Blekerseiland, net buiten het centrum. Na zijn overlijden vond echter een heroriëntatie plaats. In 1965 werd een Raadscommissie voor het cultureel centrum in het leven geroepen. De onderhandelingen over grond op het Blekerseiland liepen stuk, waardoor een terrein in de buurt de Teut in beeld kwam. Deze plek lag gunstig ten opzichte van het centrum en zou goed bereikbaar zijn na het doortrekken van de Stadsring. Ook de grootte van het terrein gecombineerd met de eigendomssituatie maakten dat de verwachtingen van het college van burgemeester en wethouders optimistisch waren.

Het cultureel centrum in Amersfoort zou zich functioneel richten op de meest wezenlijke behoeften van Amersfoort en de regio: een schouwburg-/concertzaal met toneeltoren; een ruime foyer; een kleine zaal; nevenruimten; een restaurant en een hal ter vervanging van de oude markthal.

Integratie van activiteiten en kleinschaligheid vormden de uitgangspunten van Greiners verschillende ontwerpen. De architectuur van het gebouw moest daarnaast ook veranderbaar zijn om ontwikkelingen in de samenleving op te kunnen vangen. Hij vertaalde dit principe in modules: op zichzelf staande huisjes met ieder dezelfde vierkante plattegrond en een tentdakje. Samen vormden zij een patroon dat aangepast en uitgebreid kan worden. De integratie van functies binnen het gebouw had een vrijblijvend karakter; ieder programmaonderdeel kreeg binnen het complex zijn eigen territorium. Overdekte straten in het verlengde van de Walikerstraat en Celzusterenstraat moesten functioneren als ontmoetingsplaats en geluidsbarrière. Aansluiting op de kleinschalige binnenstad werd nagestreefd door de stramienmaat van de modules mede af te stemmen op de gemiddelde breedte van Amersfoortse huizen. De schakeling van modules maakte dat het gebouw wel groot was, maar niet grootschalig overkwam. Doordat de modules in hoogte variëren en lange gevels werden vermeden ontstond volgens Greiner het beeld van een langzaam gegroeide stadskern: grillig van vorm, maar toch één geheel.

Dit eerste plan bleek te groot en te duur voor de gemeenteraad, waardoor aanpassingen nodig waren en de winkels uit het plan werden geschrapt. Voor het creativiteitscentrum werd vanuit het Rijk subsidie verstrekt, waardoor dit onderdeel belangrijker werd en meteen gerealiseerd. De uitbreiding van het Amersfoortse stadhuis in 1971 zorgde voor een pauze in het ontwerpproces. De Stadsring werd niet doorgetrokken en verzet rees tegen sloop van woningen in de binnenstad. Uiteindelijk werd in 1977 De Flint geopend. Volgens de architect waren de Amersfoorters nu aan zet om het gebouw tot leven te wekken. In 1990 brandde het theater af en Onno Greiner kreeg de opdracht tot herbouw. Het nieuwe theater, dat zich in omvang en architectuur aftekent tegen het ‘speelstadje’, mocht weer gezien worden.