Plundering van Woerden door de Fransen, 24 november 1813. Dirk Sluyter - 1813 CC0 Publiek Domein
De Ramp van Woerden
Eind 1813 loopt de heerschappij van Napoleon op zijn einde en daarmee de Franse overheersing van Nederland. Het Franse leger trekt zich steeds meer terug en concentreert zijn troepen in Utrecht. Op 28 november verlaten die inderhaast de stad om terug te keren naar het thuisland. Het vertrek van de Fransen verloopt in de provincie Utrecht over het algemeen vrij soepel. Maar er is een uitzondering: Woerden. In die stad houdt een Frans huurlingenleger op 24 november vreselijk huis. Het richt een slachtpartij aan die 26 Woerdenaren het leven kost. Ook wordt de stad die dag en de dagen erna geplunderd. Deze gebeurtenis is bekend komen te staan als de Ramp van Woerden. Waarom loopt het juist in Woerden zo uit de hand?
Zilveren penning voor de vijfentwintigjarige herdenking van de Ramp van Woerden. Op de voorzijde: wapenschild, rustend tegen een cipres; aan voet daarvan een rokende fakkel en dolk. David van der Kellen - 1838 CC0 Publiek Domein
Uitsnede uit een prentenmagazine met daarin taferelen uit de geschiedenis van Nederland. In deze uitsnede: de Ramp van Woerden. Dirk Noothoven van Goor - 1850 - 1881 CC0 Publiek Domein
De plundering
Generaal De Jonge ontspringt de dans. Hij vlucht met een deel van zijn leger de stad uit. Veel Woerdenaren zijn minder gelukkig. Ze vallen ten prooi aan een losslagen bende huurlingen die nietsontziend aan het moorden en plunderen slaan. Ze vermoorden de 6-jarige Aantje Kip, de hoogzwangere Petronella Tibbe–van Veen en 24 anderen. Onder hen zijn gewone burgers, maar ook notabelen als dijkgraaf Gijsbert Costerus.
Jan Meulman volgt de gebeurtenissen van 24 november en de dagen erna op de voet en ontsnapt daarbij zelf ternauwernood aan de dood. Dankzij hem hebben we een goed beeld van de schokkende gebeurtenissen en weten we ook precies wie de slachtoffers zijn. Het is nauwkeurig beschreven in het boek dat hij over de ramp schrijft: Woerden, in slagtmaand 1813.
Mr. Jan Meulman bedreigd door een Franse militair met een geweer. Willem van Senus - 1813 CC0 Publiek Domein
Uitgelicht: vader en zoon Costerus
Eén van de slachtoffers van de Ramp van Woerden was Gijsbert Costerus (1761 – 1813), dijkgraaf van het Groot-Waterschap van Woerden. Gijsbert was de zoon van Dominicus Costerus (1728 -1803). Dominicus was burgemeester en baljuw van Woerden en haalde het hoofdkwartier van het patriottisch leger naar zijn stad. Daarbij maakte hij handig gebruik van de strategische ligging van Woerden als Hollandse stad dichtbij patriottisch bolwerk Utrecht. Met de komst van de Fransen in 1795 verwierf hij ook de functie waar hij al jaren op loerde: dijkgraaf van het Groot-Waterschap van Woerden. Maar waar vader Dominicus volop profiteerde van de strategische ligging van Woerden én van de Franse bezetting werd zijn zoon Gijsbert er tijdens de Ramp van Woerden het slachtoffer van…
Meer weten? Lees hier het verhaal van Verhaal van Woerden.
Portret van Dominicus Costerus, schout, baljuw en schrijver in Woerden. Jan Kobell - 1766 - 1833 CC0 Publiek Domein
Geert Voskamp
Geert is lid van het Schrijfteam van Verhaal van Utrecht.
Meer verhalen van deze auteur