Vollenhoven
Vollenhoven ligt aan de oostkant van de gemeente De Bilt, door de A28 gescheiden van de bebouwde kom van Zeist-west. Een halfrond lopende oprijlaan geeft vanaf de Utrechtseweg toegang tot Vollenhoven. Het brede witgepleisterde huis kijkt uit over de oprijlaan en een gazon met vijver naar overtuin Den Eyck aan de andere kant van de weg. Door wegverbreding is de relatie met de overtuin nu minder goed herkenbaar.
Tegen de linkerzijgevel van het classicistische landhuis staat een bijzondere 19de-eeuwse serre. Een muur met pergola rechts van het huis is in 1922 gebouwd, naar ontwerp van de firma Copijn. In de tuin staan een houten chaletachtig theehuisje en een grote bakstenen ijskelder. Verder behoren nog een koetshuis, een dwarshuisboerderij aan de oprijlaan, een oranjerie en een fraaie 19de-eeuwse kas tot het landgoed.
Rond 1777 liet Willem René baron van Tuyll van Serooskerken naar ontwerp van de Franse architect M. de Malhortie een groot classicistisch buitenhuis bouwen. Waarschijnlijk is tegelijkertijd een tuin in formele stijl aangelegd. In 1806 is het landgoed uitgebreid in opdracht van Pieter de Smeth met de aan de overzijde van de Utrechtseweg gelegen boerderij Den Eyck. Vollenhoven zelf wordt dan grondig verbouwd en krijgt het huidige aanzien. Waarschijnlijk is tussen 1800-'09 ook het landschapspark aangelegd naar ontwerp van Hendrik van Lunteren, met twee zichtlijnen: Eén aan de achterzijde richting de Utrechtse Domtoren en één aan de voorzijde, gebaseerd op de oudere oprijlaan (Amersfoortseweg ook wel de 'Wegh der Weegen').
De buitenplaats en het slavernijverleden
Het volgende citaat komt uit de Gids Slavernijverleden Nederland, Dienke Hondius, Nancy Jouwe et.al, 2019:
"Hier woonde het adellijke echtpaar Jacoba Elisabeth van Tuyll van Serooskerken (1781-1866) en Godert van der Capellen (1778-1848). Beiden behoorden tot de koloniale elite. Jacoba’s overgrootvader René de Vicq (1683-1737) en zijn oom François waren bewindvoerders in de Amsterdamse kamer van de VOC. Haar tante was de beroemde Belle van Zuylen, die VOC- en WIC-aandelen erfde, maar ook schreef over sociale rechtvaardigheid. Jacoba’s echtgenoot Godert bekleedde diverse topfuncties, hij was minister van Binnenlandse Zaken in Nederland en van 1815 tot 1826 gouverneur-generaal in Nederlands-Indië. Godert keerde terug uit Indië met een Papoea-meisje dat door onbekenden uit Papua was geroofd en weggevoerd: Ourika Jacoba Elisabeth Salawatta (1817-'45). Ourika werd in 1839 gedoopt en trouwde een jaar later met tuinknecht Jan Willem Stittelaar op landgoed Vollenhoven, waar ze werkte als dienstmeid."
Link met kolonialisme
"In 1827 kocht Godert baron van der Capellen (1775-1848) het landgoed. Van der Capellen was in 1816, op zijn 37ste met zijn vrouw scheep gegaan naar Batavia. Daar zwaaide hij als gouverneur-generaal namens koning Willem I de scepter over de kolonie. Van der Capellen was een ‘verlichte’ bestuurder, wat inhield dat hij enig oog had voor de welvaart en het welzijn van de Indonesische bevolking. Toch stond ook bij hem het Nederlandse belang voorop. Dat was net als in de twee eeuwen daarvoor onder de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) de kern van de koloniale ideologie. Dus toen de kolonie onder zijn bewind verliezen in plaats van winsten opleverde, zette koning Willem I hem in 1825 aan de kant. Terug in Nederland richtte Van der Capellen op zijn landgoed Vollenhoven een museum in met exotica, wapens en natuurobjecten die hij had verzameld in de Indonesische archipel, ‘het aardsch paradijs’ in zijn ogen. De adel van heel Europa kwam naar Vollenhoven om deze verzameling te bewonderen. In de tuin liet hij ook een ‘ronde kas’ bouwen om ‘exotische’ planten te kunnen opkweken. Na de dood van Van der Capellen werd het landgoed in stukken gesplitst en geveild en zijn vrouw Jacoba Elisabeth van Tuyll van Serooskerken (1781-1866) vertrok naar Den Haag."
Bron (deels ingekort): De Bilt - Koloniaal erfgoed te voet
Tussen 1922 en 2022 is Vollenhoven door een familie bewoond. In 2022 is het verkocht aan twee particuliere families. Het huis wordt verbouwd voor bewoning door ouderen. Meer hierover kun je zien in een filmpje uit 2022 van Regio TV De Bilt.